Quán bar, beer club và vũ trường là kiểu nơi đông người khó thoát nhất cho khách: đèn tối và nhấp nháy làm mắt không kịp thích nghi, nhạc lớn át tiếng chuông báo, máy tạo khói sân khấu khiến người ta không phân biệt được khói thật, và khách đứng sát nhau quanh sân khấu. Cộng thêm rượu bia, thời gian từ lúc có sự cố tới lúc khách hiểu chuyện gì đang xảy ra dài hơn hẳn so với một quán ăn.
Bài này giúp bạn, với tư cách khách, nhận ra những điểm cần nhìn khi bước vào, biết dấu hiệu báo động thật và chọn chỗ đứng có lợi. Phần cuối dành cho người vận hành quán: những thói quen vận hành làm hỏng lối thoát mà khách nhìn thấy được. Điều kiện phòng cháy và hồ sơ của cơ sở kinh doanh thuộc phần thủ tục PCCC, ở đây chỉ nhắc.
Bốn thứ làm quán bar khác quán ăn
Ánh sáng. Đèn chớp, đèn màu và đèn laser được thiết kế để tạo cảm giác, không để nhìn đường. Khi đèn sân khấu tắt đột ngột, mắt cần một lúc mới nhìn được trong tối, và lúc đó đèn chỉ dẫn lối ra màu xanh là điểm sáng ổn định duy nhất.
Âm thanh. Nhạc ở mức rất lớn làm chuông báo cháy gần như vô dụng nếu dàn âm thanh không được nối để tự ngắt. Khách chỉ biết có chuyện khi thấy người khác chạy, tức là đã chậm.
Khói nhân tạo. Máy tạo khói và sương sân khấu khiến khách quen với việc không khí mờ mờ. Khi khói thật xuất hiện, người ta dễ nghĩ đó là hiệu ứng. Khói thật thường có mùi khét, đen hơn, nóng và bốc lên trần rồi lan xuống.
Mật độ người và đồ đạc. Khách đứng thành khối, bàn cao, ghế quầy, thùng đá, xe đẩy đồ uống chen giữa lối đi. Lối thoát trên bản vẽ có thể rộng, nhưng lối thật vào lúc mười một giờ đêm hẹp hơn nhiều.
Khi bước vào: một vòng nhìn trước khi tìm bàn
Làm trong lúc mắt bạn đang quen với ánh sáng của quán, trước khi nhạc và đồ uống làm bạn mất tập trung:
- Đứng lại ở cửa vào vài giây, nhìn lên các góc trần tìm đèn chỉ dẫn lối ra màu xanh. Ở quán tối, chúng là những điểm sáng dễ thấy nhất nếu đang hoạt động.
- Xác định cửa ra thứ hai. Nhiều quán bar có cửa phụ phía sau sân khấu, cạnh nhà vệ sinh hoặc cạnh khu kho. Nếu cửa đó có người an ninh đứng hoặc bị rèm che, hỏi nhẹ xem có phải lối ra không.
- Nếu quán ở tầng trên hoặc tầng hầm, nhớ hướng cầu thang bộ bạn đi lên hoặc đi xuống. Quán tầng hầm cần để ý nhất, vì khói từ trong hầm thoát lên chính cầu thang đó.
- Chọn bàn hoặc chỗ đứng có thể nhìn thấy ít nhất một đèn chỉ dẫn lối ra. Mắt bạn sẽ tự ghi nhận vị trí của nó trong suốt buổi tối.
- Thống nhất với nhóm một điểm hẹn ngoài đường, cách cửa quán một quãng. Bạn bè trong quán bar rất dễ lạc nhau khi đèn bật sáng và mọi người cùng đi.
Nhận ra báo động thật trong tiếng nhạc
Phần lớn sự cố ở nơi vui chơi đêm bắt đầu bằng một khoảnh khắc khách không chắc có chuyện hay không. Bảng dưới gom các dấu hiệu và phản ứng phù hợp.
| Dấu hiệu | Mức độ | Phản ứng phù hợp |
|---|---|---|
| Nhạc tắt đột ngột, đèn trắng bật sáng toàn bộ | Rất có thể là báo động | Đi ngay về lối ra gần nhất, nghe hướng dẫn của nhân viên |
| Có mùi khét, mùi nhựa cháy dù không thấy khói | Cần chú ý | Báo nhân viên gần nhất, chuẩn bị rời đi, gom nhóm |
| Khói đen hoặc xám bốc từ trần, sân khấu, khu kỹ thuật | Nguy hiểm | Rời đi ngay, cúi thấp nếu khói xuống, gọi 114 khi ra ngoài |
| Đám đông đột ngột dồn về một phía | Nguy hiểm vì chen lấn | Đi ngang ra mép, hướng về lối ra khác, không chen ngược |
| Tia lửa từ pháo sáng chạm trần, rèm, vách trang trí | Nguy hiểm | Rời đi ngay, không đứng lại quay video |
Khi không chắc, hãy coi đó là thật. Ra ngoài rồi quay lại khi được báo là an toàn chỉ tốn vài phút.
Pháo sáng, pháo lạnh và hiệu ứng lửa trong nhà
Nhiều quán dùng pháo sáng cầm tay cắm trên chai, pháo lạnh sân khấu hay hiệu ứng lửa để tạo không khí khi khách gọi chai lớn hoặc vào giờ cao điểm. Đó là nguồn lửa thật đặt trong một không gian có trần thấp, vật liệu tiêu âm, vải trang trí và đông người. Rủi ro nằm ở chỗ tia lửa chạm vào trần hay rèm và cháy lan nhanh hơn người ta kịp phản ứng.
Là khách, bạn có thể làm vài việc nhỏ: không giơ cao pháo sáng gần trần, không cầm pháo sáng đi qua đám đông, tránh đứng ngay dưới vị trí phun hiệu ứng, và để ý trần nhà phía trên chỗ bạn đứng có treo vải, mút hay đồ trang trí dễ bắt lửa không. Khi thấy tia lửa bén lên trần, đừng đứng lại quay phim; đó là lúc nên đi.
Việc sử dụng hiệu ứng lửa và pháo trong nhà còn liên quan tới quy định về vật liệu nổ, pháo hoa và an toàn phòng cháy, chủ quán phải tự đối chiếu văn bản hiện hành và làm việc với cơ quan chức năng. Với khách, nguyên tắc đơn giản là coi mọi ngọn lửa trong không gian kín là thứ cần giữ khoảng cách.
Khu VIP, phòng riêng và tầng lửng
Phòng riêng trong quán bar thường được ngăn bằng kính tối màu, rèm dày hoặc vách cách âm để khách có không gian riêng. Điều này đặt khách vào tình huống giống phòng karaoke: không nghe rõ bên ngoài, không thấy đám đông đang di chuyển. Nếu bạn ngồi phòng riêng, hỏi nhân viên phục vụ phòng xem có người được giao báo cho phòng khi có sự cố không, và tự mở cửa phòng nhìn ra vài lần trong buổi tối.
Tầng lửng và ban công trong quán thường chỉ có một cầu thang nhỏ, dốc, đôi khi là cầu thang xoắn. Khi đông người cùng xuống, cầu thang này dễ thành nút nghẽn. Nếu nhóm bạn ngồi trên tầng lửng, chọn bàn gần đầu cầu thang và để những người có uống rượu bia đi xuống trước khi đông.
Một điểm cần để ý khác là cửa phụ của khu VIP. Có quán làm lối đi riêng cho khách VIP ra bãi xe; lối này đôi khi lại là lối thoát gần nhất của cả quán. Biết được nó, bạn có thêm lựa chọn.
Rượu bia và quyết định chậm: thoả thuận trong nhóm từ đầu buổi
Rượu bia không chỉ làm bước chân loạng choạng. Nó làm chậm việc đánh giá tình huống: người đã uống thường mất nhiều thời gian hơn để hiểu rằng đèn bật sáng nghĩa là có chuyện, và hay có xu hướng ở lại xem tiếp hoặc quay lại lấy đồ. Trong một quán đông, vài chục giây chần chừ của một nhóm có thể làm tắc lối đi của nhiều người phía sau.
Cách thực tế nhất là thoả thuận ngay khi nhóm vừa tới. Một người không uống hoặc uống ít nhận vai "người dẫn" của buổi tối: người này nhớ lối ra, giữ điện thoại có pin và là người nói "đi" khi có dấu hiệu bất thường. Cả nhóm đồng ý trước rằng khi người dẫn nói đi thì đi, không hỏi lại, không thanh toán, không lấy áo khoác. Thoả thuận lúc tỉnh dễ hơn thuyết phục lúc say.
Nếu trong nhóm có người say tới mức không tự đi vững, đừng chờ có sự cố mới lo. Đưa người đó về sớm hoặc ngồi ở chỗ gần cửa ra. Khi phải đi giữa đám đông, hai người kèm hai bên, nói ngắn và dứt khoát. Nếu không đưa ra được, báo nhân viên an ninh và lực lượng cứu nạn vị trí cụ thể của người đó ngay khi bạn ra ngoài.
Sau khi ra ngoài: đứng ở đâu và làm gì
Ra khỏi cửa quán không có nghĩa là đã xong. Lỗi hay gặp nhất là đứng ngay trước cửa để chờ bạn, gọi điện hay quay video. Đám đông phía sau vẫn đang ra, và người đứng ở cửa làm dòng người chậm lại. Đi tiếp ra xa một quãng, sang bên kia đường hoặc tới điểm hẹn đã thống nhất, để chừa lối cho người ra sau và cho xe chữa cháy, xe cứu thương tiếp cận.
Tới điểm hẹn, đếm người trong nhóm. Ai chưa có mặt thì gọi điện trước. Nếu có người không liên lạc được và bạn có lý do tin họ còn bên trong, báo ngay cho lực lượng chữa cháy hoặc nhân viên quán, nói rõ người đó ở khu nào, mặc gì, ngồi bàn nào. Thông tin cụ thể giúp người cứu nạn đi đúng chỗ. Đừng tự quay vào tìm.
Gọi 114 nếu chưa chắc ai đã gọi. Khi gọi, nói tên đường, số nhà hoặc mốc dễ nhận, loại cơ sở là quán bar, tầng nào đang có khói và có người mắc kẹt hay không. Sau đó tránh xa khu vực, không dựng xe chắn lối, và nghe theo hướng dẫn của lực lượng có mặt. Chuyện thanh toán, đồ để quên bên trong để giải quyết sau với quán.
Cho người vận hành quán: những thói quen làm hỏng lối thoát
Khoá cửa phụ để kiểm soát khách ra vào. Lý do thường là sợ khách bỏ về không thanh toán hay sợ người lạ vào. Cách thay thế là dùng cửa có thanh đẩy mở từ bên trong kèm chuông báo khi mở, cộng camera, thay vì khoá xích. Cửa thoát nạn phải mở được ngay từ bên trong khi có người trong quán.
Bày bàn thêm ra lối đi khi đông. Những đêm đông khách, quán hay kê thêm bàn cao ra hành lang và trước cửa phụ. Lối thoát hẹp đi đúng lúc số người nhiều nhất.
Không nối dàn âm thanh, ánh sáng với báo cháy. Khi báo cháy kêu mà nhạc vẫn chạy, đèn vẫn chớp, khách không biết. Việc liên kết để tự cắt nhạc và bật đèn trắng nên do đơn vị có chuyên môn thực hiện.
Nhân viên an ninh không được giao việc dẫn lối. Đội bảo vệ đứng cửa là người khách tin nhất khi có biến. Nếu họ biết rõ lối ra và được tập nói hướng dẫn ngắn, cả quán thoát nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khói từ máy tạo khói sân khấu có độc không?
Các loại dịch tạo khói sân khấu phổ biến được thiết kế để dùng trong nhà và không giống khói cháy. Điểm đáng lo là nó làm khách khó nhận ra khói thật và che đèn chỉ dẫn lối ra. Khói có mùi khét, màu sẫm hoặc kèm hơi nóng là dấu hiệu cần rời đi.
Quán bar dưới tầng hầm có nên đi không?
Tầng hầm không phải điều cấm, nhưng là vị trí khó thoát vì khói đi lên cùng đường bạn đi lên. Nếu đi, hãy nhớ kỹ cầu thang, hỏi có lối ra thứ hai không và đứng không quá xa lối lên.
Thấy cửa thoát hiểm có nhân viên đứng chặn thì có sao không?
Nhân viên đứng cạnh cửa thoát để kiểm soát không sao, miễn là khi có sự cố họ mở và dẫn khách ra. Điều đáng lo là cửa bị khoá, bị kê bàn hay bị rèm che kín mà không ai biết.
Có nên tự lấy bình chữa cháy khi thấy lửa nhỏ trong quán?
Nếu bạn biết dùng, đám cháy rất nhỏ và bạn đứng giữa đám cháy với lối ra, có thể thử trong vài giây. Nhưng ở quán đông, ưu tiên báo nhân viên và rời đi. Không đứng lại khi khói đã lan hay lửa đã lên trần.
Làm sao giữ bạn bè không lạc nhau trong quán bar khi có sự cố?
Hẹn trước một điểm gặp ngoài đường, đủ xa cửa quán. Khi ra, không đứng chờ ở cửa vì sẽ cản người khác. Gọi điện cho nhau khi đã tới điểm hẹn, và chỉ báo cho lực lượng cứu nạn nếu có người chưa liên lạc được.
Pháo sáng cắm chai có bị cấm không?
Việc sử dụng các loại pháo và hiệu ứng lửa trong nhà chịu điều chỉnh của quy định về pháo, vật liệu nổ và phòng cháy, có điều kiện riêng. Quy định cụ thể bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành; với khách, cứ giữ khoảng cách với mọi ngọn lửa trong không gian kín.