Đồ đạc để ở hành lang chung cư trở thành vật cản lối thoát nạn khi nó làm hẹp lối đi, chắn cửa buồng thang hoặc cửa căn hộ, che thiết bị chữa cháy, hoặc là vật dễ cháy đặt trên đường mọi người phải đi qua. Hành lang chung ở chung cư là một đoạn của đường thoát nạn, không phải phần nối dài của căn hộ, kể cả khi trước cửa nhà bạn chỉ có mỗi nhà bạn đi qua.
Bài giúp cư dân phân biệt món nào thật sự nguy hiểm, món nào chỉ là chuyện gọn gàng, cách tự soát hành lang tầng mình, và cách nói chuyện với hàng xóm hay với ban quản lý mà không biến nó thành mâu thuẫn. Yêu cầu về chiều rộng lối đi do quy chuẩn hiện hành quy định và người thiết kế đã tính; bài không đưa con số, mà đi vào những gì mắt thường kiểm được.
Vì sao một đôi giày ngoài cửa cũng đáng bàn
Hành lang chung cư thường được thiết kế vừa đủ cho số người cần đi qua khi thoát nạn. Khi ai cũng để thêm một tủ giày, một xe đạp, một chậu cây, chiều rộng thực tế giảm dần mà không ai thấy rõ vì mỗi món chỉ chiếm một chút. Ngày thường, mọi người vẫn đi lại bình thường. Lúc có cháy, hành lang có thể đầy khói, mất điện, chỉ còn đèn sự cố; người ta đi nhanh, cúi thấp, có khi bò, và lúc đó mỗi món đồ là một chỗ vấp.
Thứ hai, đồ đạc ở hành lang làm tăng lượng vật dễ cháy trên đúng đường thoát. Tủ giày gỗ ép, giày dép cao su, thùng các tông, xe đạp có lốp, xe điện, bao rác chờ mang xuống: nếu lửa bắt vào, khói đen từ những thứ đó sinh ra ngay trước cửa các căn hộ.
Thứ ba, đồ đạc hay che mất thứ cần thấy và cần dùng: hộp chữa cháy vách tường, bình chữa cháy, nút ấn báo cháy, đèn chỉ dẫn lối ra ở thấp. Một tủ giày cao đặt đúng trước nút báo cháy làm người phát hiện cháy mất thêm thời gian quý giá.
Mức rủi ro của những món hay gặp
Bảng dưới là cách xếp để cư dân tự soát, không phải danh mục pháp lý. Nội quy toà nhà bạn có thể chặt hơn; khi đó làm theo nội quy.
| Món đồ | Rủi ro chính | Mức nên ưu tiên xử lý |
|---|---|---|
| Xe máy điện, xe đạp điện, pin đang sạc ngoài hành lang | Nguồn gây cháy ngay trên lối thoát; khói rất độc, cháy khó dập | Cao nhất: không để, không sạc ở hành lang |
| Đồ chắn cửa buồng thang, chắn hộp chữa cháy, nút báo cháy | Mất lối thoát hoặc mất thiết bị đúng lúc cần | Cao: dọn ngay |
| Thùng các tông, đồ chờ vứt, vật liệu sửa nhà | Vật dễ cháy, chắn lối, hay để lâu hơn dự định | Cao: mang xuống trong ngày |
| Tủ giày, kệ, tủ đồ cố định | Làm hẹp lối đi, thường bằng gỗ ép dễ cháy | Trung bình: đưa vào trong căn hộ hoặc theo quy định của nội quy |
| Xe đạp thường, xe đẩy em bé để gọn sát tường | Vật vấp khi có khói, mất điện | Trung bình: tìm chỗ để chung theo quy định |
| Chậu cây, thảm chùi chân | Vật vấp; chậu lớn chiếm lối | Thấp tới trung bình tuỳ kích thước và vị trí |
Nhìn bảng sẽ thấy câu hỏi không phải "có đồ hay không" mà là "đồ đó có làm người đi ra chậm lại, có cháy được, có che thiết bị không". Một thảm chùi chân mỏng khác hẳn một chiếc xe máy điện đang cắm sạc.
Xe điện ở hành lang: rủi ro lớn nhất hiện nay
Xe máy điện, xe đạp điện ngày càng phổ biến, và việc mang xe hoặc pin lên căn hộ, để ngoài hành lang để sạc là chuyện có thật ở nhiều chung cư. Đây là món nên được xử lý trước tiên:
- Pin lithium khi hỏng có thể nóng lên và bốc cháy rất nhanh, kèm khói độc, và khó dập bằng bình chữa cháy thông thường.
- Một chiếc xe cháy ở hành lang chặn đúng lối ra của các căn hộ cùng tầng và đẩy khói vào buồng thang nếu cửa thang không đóng.
- Dây sạc kéo từ trong căn hộ ra hành lang qua khe cửa làm cửa không đóng kín được, cũng là một chỗ hỏng của lớp ngăn khói.
- Hầu hết các toà nhà có bãi để xe và khu sạc quy định; nếu chưa có khu sạc phù hợp, đó là chuyện cư dân nên cùng đề nghị ban quản trị giải quyết, không phải lý do để sạc ở hành lang.
- Nếu toà nhà cho phép mang pin rời lên căn hộ, sạc trong căn hộ ở chỗ thoáng, có người trông, không sạc qua đêm, không để gần lối ra.
Những chi tiết về chọn chỗ sạc và nhận biết pin lỗi được bàn kỹ hơn ở các bài về nhà trọ, chung cư mini và thiết bị của trang. Ở chung cư cao tầng, nguyên tắc đơn giản: hành lang không phải chỗ để hay sạc xe điện.
Tự soát hành lang tầng mình trong mười phút
Bạn có thể đi một vòng tầng mình theo trình tự dưới đây, tốt nhất là vào buổi tối khi mọi người đã về:
- Đứng ở cửa căn hộ của mình, nhìn về phía buồng thang gần nhất: đường đi có thẳng không, có chỗ nào phải nghiêng người hay bước vòng qua đồ đạc không.
- Đi tiếp tới buồng thang thứ hai nếu toà có, kiểm tra tương tự.
- Tìm hộp chữa cháy vách tường, bình chữa cháy, nút ấn báo cháy trên tầng: có bị che, bị kê đồ trước mặt không.
- Tắt đèn điện thoại, đi lại đoạn đường đó trong ánh sáng tự nhiên hoặc đèn hành lang yếu nhất, để hình dung khi mất điện chỉ còn đèn sự cố.
- Ghi lại những điểm vướng, chụp ảnh không có người trong khung hình.
- Tự xử lý phần đồ của nhà mình trước, rồi mới nói chuyện với các nhà khác.
Bước cuối là quan trọng nhất: khi đồ của nhà mình đã gọn, lời nhắc của bạn với hàng xóm có sức nặng hơn nhiều.
Nói với hàng xóm thế nào cho êm
Hành lang là chỗ va chạm nhỏ dễ thành mâu thuẫn lớn. Lời mở đầu bằng thông tin cụ thể thường được đón nhận tốt hơn lời trách: "Hôm qua em đi thử đường ra thang bộ lúc tắt đèn, chỗ tủ giày nhà mình hơi vướng, mình có thể dời sát vào hốc cửa được không?" Một đề nghị có giải pháp đi kèm nghe khác hẳn một câu "anh chị để đồ ra hành lang là sai".
Nếu tình trạng phổ biến ở cả tầng, đề nghị đại diện tầng hoặc ban quản lý nhắc chung, thay vì một nhà nhắc từng nhà. Một thông báo chung, kèm lý do an toàn và hạn dọn cụ thể, giúp không ai cảm thấy bị nhắm vào.
Có những trường hợp cần nhẹ nhàng hơn nữa: người già quen để đồ ngoài cửa từ hồi ở khu tập thể, gia đình có trẻ sơ sinh không có chỗ cho xe đẩy trong căn hộ nhỏ. Họ cần một chỗ để thay thế, không chỉ một lời cấm. Cư dân có thể cùng đề nghị ban quản lý bố trí chỗ để xe đẩy, xe đạp chung ở tầng trệt hay tầng hầm.
Không chỉ hành lang: buồng thang, chiếu nghỉ và lối ra tầng trệt
Đường thoát nạn của một cư dân tầng cao gồm nhiều đoạn nối nhau: hành lang tầng mình, cửa buồng thang, các chiếu nghỉ suốt chiều cao buồng thang, rồi hành lang hoặc sảnh ở tầng trệt dẫn ra ngoài. Hành lang trước cửa nhà sạch sẽ mà chiếu nghỉ tầng dưới chất đầy bao xi măng thì đường thoát vẫn bị chặn, chỉ là chặn ở chỗ bạn ít khi đi qua.
Chiếu nghỉ buồng thang là nơi hay thành kho tạm: đồ của nhà đang sửa, bàn ghế cũ chờ thanh lý, xe đạp trẻ con, thậm chí cả bếp nướng sau buổi tiệc. Vì buồng thang ít người qua lại nên đồ có thể nằm ở đó nhiều tuần. Khi thoát nạn, buồng thang đông người đi xuống liên tục, một chồng đồ ở góc chiếu nghỉ làm cả dòng người phải chậm lại, và trong khói, đó là chỗ người ta vấp ngã.
Đoạn cuối cùng là lối từ chân buồng thang ra ngoài trời. Ở nhiều chung cư, lối này đi qua sảnh phụ, hành lang kỹ thuật hay khu để xe. Xe máy dựng tràn ra lối, hàng hoá của ki ốt tầng trệt, cửa ra bị khoá vì an ninh là những vấn đề hay gặp. Mỗi tháng đi bộ một lần từ tầng mình xuống tới tận ngoài trời theo thang bộ là cách duy nhất để biết đường thoát của mình có thông suốt từ đầu tới cuối hay không.
Ban quản lý và nội quy: cư dân có thể đề nghị gì
Đưa yêu cầu cụ thể vào nội quy. Nhiều nội quy chỉ ghi chung "không lấn chiếm phần sở hữu chung". Cư dân có thể đề nghị ghi rõ các món không được để ở hành lang, nhất là xe điện, pin, vật liệu dễ cháy, và quy định với đồ khác.
Tuần tra định kỳ có ghi nhận. Đơn vị vận hành kiểm tra hành lang theo lịch, lập danh sách vị trí vướng và nhắc các căn liên quan. Danh sách đó là cơ sở để báo cáo trong hội nghị nhà chung cư.
Bố trí chỗ thay thế. Khu để xe đẩy, xe đạp, khu sạc xe điện theo quy định, khu tập kết rác cồng kềnh. Không có chỗ thay thế thì lệnh cấm khó được tuân thủ lâu dài.
Xử lý khi nhắc nhiều lần không được. Nội quy và quy chế quản lý thường có các bước nhắc, lập biên bản, báo cơ quan chức năng. Cư dân không tự di dời đồ của nhà khác.
Đưa vào diễn tập. Khi diễn tập thoát nạn, cho cư dân đi thử đúng hành lang của tầng mình. Tự mình vấp vào một chiếc xe đạp lúc đèn mờ thuyết phục hơn mọi văn bản.
Câu hỏi thường gặp
Để tủ giày sát tường trước cửa nhà mình có vi phạm không?
Hành lang là phần sở hữu chung, nên việc để đồ cố định thường bị nội quy hạn chế. Mức độ cho phép khác nhau giữa các toà. Kể cả khi nội quy chưa cấm, tủ giày gỗ làm hẹp lối và là vật dễ cháy trên đường thoát, nên đưa vào trong căn hộ là lựa chọn an toàn hơn.
Hàng xóm sạc xe điện ở hành lang, nên làm gì trước?
Nếu đang có dấu hiệu bất thường như mùi khét, khói, pin phồng thì báo ngay ban quản lý và gọi 114 nếu có cháy. Khi bình thường, nói chuyện trực tiếp về rủi ro, rồi phản ánh với ban quản lý kèm ảnh và vị trí nếu tình trạng tiếp diễn. Đây là việc nên xử lý sớm, không để thành thói quen.
Ban quản lý có được tự dọn đồ ở hành lang không?
Việc di dời tài sản của cư dân cần dựa trên nội quy, quy chế quản lý và quy trình nhắc nhở, lập biên bản đã được thống nhất. Ban quản lý thường không tự ý mang đồ đi trừ khi có tình huống khẩn cấp đe doạ an toàn. Cư dân nên đề nghị quy trình rõ ràng thay vì để mỗi lần xử lý một kiểu.
Thảm chùi chân trước cửa có làm sao không?
Thảm mỏng, nằm sát cửa và không cong mép thường ít rủi ro. Thảm dày, mép cong, nhiều lớp chồng lên nhau có thể làm vấp khi đi nhanh trong khói hoặc lúc mất điện. Giữ thảm phẳng và gọn là đủ cho phần lớn trường hợp.
Hành lang tầng mình chỉ có hai căn dùng chung, để đồ có sao không?
Kể cả khi chỉ vài căn đi qua, hành lang vẫn là một đoạn đường thoát nạn và là chỗ lực lượng cứu nạn đi vào. Người ở tầng trên có thể phải đi xuyên qua tầng bạn khi một buồng thang bị khói. Vì vậy nguyên tắc giữ lối thông thoáng không phụ thuộc số căn dùng chung.
Có nên chụp ảnh hành lang nhà khác gửi lên nhóm cư dân không?
Gửi ảnh có mặt người hoặc có số căn hộ lên nhóm chung dễ gây căng thẳng. Cách tốt hơn là gửi trực tiếp cho ban quản lý, ghi vị trí, thời điểm và lý do an toàn. Nếu muốn nhắc chung trên nhóm, dùng ảnh minh hoạ không chỉ ra nhà nào.