Phòng trọ không cửa sổ chỉ có một đường ra duy nhất là cánh cửa vào phòng. Khi hành lang bên ngoài đầy khói, người ở trong không còn chỗ nào để lấy không khí sạch, ra tín hiệu cho người bên ngoài hay chờ lực lượng cứu nạn tiếp cận. Nếu đang ở hoặc định thuê phòng như vậy, bạn cần biết rõ đường từ cửa phòng ra lối thoát của nhà, có đầu báo khói để tỉnh sớm, và biết phòng hoặc khu chung gần nhất có cửa sổ, ban công thông ra ngoài.
Phòng không cửa sổ thường rẻ hơn, và không phải lúc nào người thuê cũng có lựa chọn khác. Bài không khuyên bạn bỏ phòng, mà giải thích cửa sổ có vai trò gì khi có cháy, so sánh các kiểu phòng thường gặp, và nêu những việc giúp phòng khép kín an toàn hơn trong giới hạn người thuê và chủ nhà làm được.
Phòng không cửa sổ xuất hiện ở đâu
Ở nhà ống chia phòng cho thuê, những phòng nằm giữa nhà thường không giáp mặt tiền cũng không giáp phía sau. Chủ nhà chia một tầng thành ba bốn phòng thì chỉ phòng đầu và phòng cuối có cửa sổ, các phòng giữa chỉ có cửa ra hành lang và có khi một ô thoáng nhỏ trên cửa. Ở khu trọ dạng dãy, phòng nào xây sát tường nhà bên cũng không mở được cửa sổ phía đó.
Một số phòng có cửa sổ nhưng thực chất mở ra hành lang trong nhà hoặc ra giếng trời hẹp. Một số khác có cửa sổ mở ra ngoài nhưng đã bị bít bằng tấm nhựa, kính cố định hoặc khung sắt hàn kín. Với mục đích thoát nạn, những phòng đó gần giống phòng không cửa sổ.
Người thuê thường chọn phòng loại này vì giá, vì yên tĩnh, vì mát. Đó là những lý do hợp lý. Điều quan trọng là biết rõ mình đang đánh đổi gì để chuẩn bị bù lại.
Cũng nên phân biệt phòng không cửa sổ với phòng có cửa sổ đóng kín vì điều hoà. Phòng có cửa sổ kính ra ngoài trời, mở được bằng tay, vẫn giữ đủ vai trò của cửa sổ khi cần, dù ngày thường bạn luôn đóng nó. Trước khi kết luận, hãy thử mở cửa sổ một lần xem bản lề, then cài còn hoạt động không, có bị khung sắt hay tấm chắn bên ngoài che kín không.
Cửa sổ giúp gì khi có cháy
Nguồn không khí sạch. Khi khói vào phòng, đứng sát một cửa sổ mở ra ngoài trời giúp bạn thở được lâu hơn, nhất là khi gió thổi vào. Phòng kín không có lựa chọn này.
Chỗ ra tín hiệu. Người bên ngoài và lực lượng cứu nạn biết có người mắc kẹt khi thấy đèn pin, khăn vẫy, nghe tiếng gọi từ cửa sổ. Trong phòng kín, bạn chỉ có điện thoại để báo vị trí.
Điểm tiếp cận từ bên ngoài. Ở những tầng mà thang của lực lượng chữa cháy với tới, cửa sổ và ban công là chỗ họ tiếp cận để đưa người ra. Phòng không cửa sổ chỉ có thể được tiếp cận qua hành lang.
Lối ra cuối cùng ở tầng thấp. Ở tầng trệt hoặc tầng hai thấp, cửa sổ không có khung hàn kín có khi là đường ra thật sự khi cửa chính đã bị chặn.
Nhưng cửa sổ cũng có giới hạn. Nếu khói đang bốc lên từ tầng dưới qua mặt ngoài nhà, mở cửa sổ có thể hút khói vào. Cửa sổ là công cụ, không phải bảo đảm; bạn vẫn cần quan sát trước khi mở.
So sánh các kiểu phòng thường gặp khi có khói
Bảng dưới so sánh bốn kiểu phòng trọ phổ biến theo ba câu hỏi: lấy được không khí sạch không, ra tín hiệu được không, người bên ngoài tiếp cận được không.
| Kiểu phòng | Không khí sạch | Ra tín hiệu | Tiếp cận từ ngoài |
|---|---|---|---|
| Cửa sổ ra mặt đường hoặc ngõ | Thường có | Dễ | Có thể, tuỳ tầng và độ rộng ngõ |
| Cửa sổ ra giếng trời hẹp trong nhà | Hạn chế, giếng trời có thể thành đường khói | Khó, người ngoài không thấy | Rất khó |
| Chỉ có ô thoáng nhỏ trên cửa ra hành lang | Không, ô thoáng đưa khói hành lang vào | Không | Không |
| Không có cửa sổ | Không | Chỉ bằng điện thoại | Chỉ qua hành lang |
Điểm đáng chú ý là phòng có ô thoáng trên cửa ra hành lang: ô thoáng giúp phòng đỡ bí ngày thường, nhưng khi hành lang có khói thì nó là đường khói vào phòng. Nếu phòng bạn có ô thoáng kiểu này, nên hỏi chủ nhà có thể lắp tấm che đóng mở được hay không.
Giếng trời trong nhà trọ: nguồn sáng hay đường khói
Nhiều nhà trọ xây giếng trời ở giữa để lấy sáng và thông gió cho các phòng không có mặt tiền. Ngày thường, giếng trời làm nhà dễ chịu hơn hẳn. Khi có cháy ở tầng dưới, giếng trời có thể hoạt động như một ống khói thứ hai: khói và khí nóng bốc thẳng lên, tràn vào các phòng có cửa sổ mở ra giếng.
Vì vậy cửa sổ mở ra giếng trời không nên được tính như một cửa sổ thoát nạn. Nó không phải đường ra, người bên ngoài khó nhìn thấy tín hiệu, và có khi chính nó đưa khói vào phòng. Khi có cháy, đóng cửa sổ phía giếng trời thường hợp lý hơn mở ra.
Một số nhà che kín đỉnh giếng trời bằng mái tôn, mái nhựa để tránh mưa. Như vậy khói không thoát lên trời được mà dồn lại trong giếng và lan vào các tầng. Nếu nhà bạn ở có kiểu che này, đây là điểm đáng hỏi chủ nhà, và chủ nhà nên hỏi người có chuyên môn trước khi thay đổi.
Đang ở phòng không cửa sổ: chuẩn bị những gì
Nếu bạn đã ở hoặc vẫn quyết định thuê phòng không cửa sổ, các bước dưới đây giúp bù lại phần nào điều phòng thiếu:
- Thuộc đường từ cửa phòng ra cầu thang, ra cổng và lên sân thượng. Đi thử một lần trong bóng tối, đếm số bước tới cầu thang.
- Có đầu báo khói trong phòng hoặc ngay ngoài cửa phòng. Phòng kín cần được báo sớm hơn vì không có đường lui nào khác.
- Biết phòng hoặc khu chung gần nhất có cửa sổ, ban công ra ngoài trời. Làm quen với người ở phòng đó, hoặc biết hành lang chung có ban công nào.
- Giữ cánh cửa phòng đóng kín được: bản lề tốt, khe dưới cửa không quá rộng. Cửa đóng kín làm chậm khói vào phòng thêm một khoảng thời gian.
- Để sẵn cạnh cửa: đèn pin, một chiếc khăn lớn có thể làm ướt để chèn khe cửa.
- Lưu số 114, tập nói một câu ngắn gồm địa chỉ, tầng, vị trí phòng và việc phòng không có cửa sổ.
Nếu phải ở lại trong phòng vì hành lang đầy khói, chèn khe cửa, hạ thấp người, gọi 114 báo rõ "phòng không có cửa sổ", và gõ hoặc gọi để người bên ngoài biết vị trí.
Câu hỏi nên hỏi trước khi thuê phòng khép kín
Khi đi xem một phòng không cửa sổ, ngoài câu chuyện giá và tiện nghi, hãy hỏi thêm:
- Phòng cách cầu thang bao xa, giữa phòng và cầu thang có cửa nào khoá ban đêm không?
- Nhà có lối thoát thứ hai không: sân thượng, cửa sau, ban công chung?
- Hành lang trước phòng có đèn chiếu sáng khi mất điện không?
- Ô thoáng trên cửa phòng có che được không?
- Nhà có chuông báo cháy chung, khi một đầu báo kêu thì cả nhà có cùng biết không?
- Các phòng có cửa sổ trên cùng tầng là phòng của ai, có ban công chung nào cả tầng dùng được không?
Những câu trả lời này giúp bạn biết phòng kín có đang nằm trong một ngôi nhà có đường thoát tử tế hay không. Phòng không cửa sổ trong nhà có hai lối thoát rõ ràng khác hẳn phòng không cửa sổ ở cuối hành lang dài của nhà chỉ có một cầu thang.
Ví dụ giả định: một đêm ở phòng giữa nhà ống
Ví dụ giả định: một nhà trọ năm tầng trong ngõ, mỗi tầng ba phòng, phòng giữa tầng ba không có cửa sổ, chỉ có ô thoáng trên cửa ra hành lang. Khoảng một giờ sáng, một chiếc xe điện đang sạc ở tầng trệt bốc khói. Khói đi lên cầu thang, tràn vào hành lang các tầng.
Người ở phòng giữa tầng ba ngủ say. Không có đầu báo khói trong phòng, chuông chỉ có ở tầng trệt và không ai bật. Khói vào phòng qua ô thoáng trước khi có ai đánh thức. Khi tỉnh dậy, hành lang đã mờ khói, người ở phòng phải quyết định trong vài giây giữa lao ra cầu thang hay ở lại.
Đặt lại cùng tình huống nhưng có ba thay đổi nhỏ: đầu báo khói ngay trước cửa phòng nối với chuông chung, ô thoáng có tấm che đã đóng, người thuê đã biết lối lên sân thượng mở được từ bên trong. Người ở phòng giữa được đánh thức sớm hơn, khói vào phòng chậm hơn, và có thêm một hướng đi khác khi cầu thang xuống đã bị chặn. Không có thay đổi nào trong số đó cần đục tường hay xây thêm.
Phía chủ nhà: phòng kín cần được bù bằng gì
Chủ nhà có phòng không cửa sổ không nhất thiết phải đục tường mở cửa, vì việc đó đụng tới kết cấu, tới nhà bên và có khi tới thủ tục xây dựng. Nhưng có những thứ nên bù: đầu báo khói trong phòng hoặc trước cửa, nối với chuông chung để người trong phòng kín được báo cùng lúc với cả nhà; hành lang thông thoáng, có đèn khi mất điện; cửa phòng chắc, đóng kín được; ô thoáng có tấm che.
Chủ nhà cũng nên cân nhắc ai ở phòng kín. Người lớn tuổi, người đi lại khó khăn hoặc gia đình có trẻ nhỏ nên được ưu tiên phòng có cửa sổ ra ngoài và gần cầu thang. Phòng kín cuối hành lang hợp hơn với người trẻ, đi lại nhanh, đã được hướng dẫn đường thoát.
Nếu muốn thay đổi lớn như mở thêm cửa sổ, làm ban công thoát nạn, mở lối lên mái, chủ nhà nên hỏi thợ có chuyên môn về kết cấu và tìm hiểu quy định xây dựng, phòng cháy hiện hành trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ không cửa sổ có vi phạm quy định không?
Không có câu trả lời chung cho mọi phòng. Yêu cầu về lối ra, thông gió và an toàn cháy phụ thuộc loại nhà, quy mô và các quy chuẩn hiện hành. Người thuê không cần tự kết luận phòng có vi phạm hay không; điều quan trọng là biết rõ đường thoát và chuẩn bị bù lại phần phòng thiếu.
Cửa sổ có khung sắt hàn kín thì có tính là cửa sổ thoát hiểm không?
Vẫn giúp lấy không khí và ra tín hiệu, nhưng không phải lối ra. Nếu muốn dùng làm lối ra ở tầng thấp hoặc để lực lượng cứu nạn tiếp cận, khung cần có ô mở được từ bên trong. Đề xuất này nên nói với chủ nhà, người thuê không tự cắt khung.
Trong phòng kín mà có khói thì nên nằm sát sàn hay đứng gần cửa?
Hạ thấp người sát sàn vì lớp không khí gần sàn thường ít khói hơn. Chèn khe cửa trước để làm chậm khói vào, sau đó gọi 114 và chờ ở vị trí thấp, tránh xa nguồn khói.
Ô thoáng trên cửa phòng có nên bịt hẳn không?
Không nên bịt hẳn vì phòng kín cần thông gió để ở. Cách hợp lý là lắp tấm che đóng mở được: ngày thường mở để thông thoáng, khi có khói ở hành lang thì đóng lại.
Có nên thuê phòng không cửa sổ cho người già ở cùng?
Nên ưu tiên phòng có cửa sổ ra ngoài và gần cầu thang cho người lớn tuổi, vì họ cần nhiều thời gian hơn để thoát và có thể cần được tiếp cận từ bên ngoài. Nếu không có lựa chọn khác, cần có người được phân công rõ sẽ đưa họ ra khi có sự cố.