Ở khách sạn, nhà nghỉ, việc quan trọng nhất làm từ lúc nhận phòng: đi bộ từ cửa phòng tới buồng thang bộ gần nhất, đếm số cửa phòng đi qua, xem cửa thang có mở được không, tìm thêm một lối thứ hai theo hướng ngược lại, rồi để thẻ phòng, điện thoại và đèn pin ở đầu giường. Khi chuông báo cháy kêu, bạn kiểm cửa phòng, cầm thẻ phòng, đi thấp nếu có khói, đếm cửa tới thang bộ, không đi thang máy. Nếu hành lang không đi được, quay về phòng, chèn khe cửa và gọi 114.
Người đi du lịch, đi công tác thường ngủ ở những nơi mình chưa từng đặt chân tới, nhiều tầng, hành lang dài, thường được thiết kế đẹp hơn là dễ tìm lối ra. Bài này dành cho khách: hai phút làm quen khi nhận phòng, chọn phòng nếu được chọn, phản ứng khi nghe chuông báo cháy lúc nửa đêm, khi nào ở lại trong phòng, và những điểm riêng ở nhà nghỉ nhỏ, homestay nhiều tầng.
Vì sao khách lưu trú dễ gặp nguy hơn người ở nhà
Ở nhà mình, bạn biết lối ra kể cả khi nhắm mắt. Ở khách sạn, bạn đi vào bằng thang máy, đi qua một hành lang, vào phòng và đóng cửa. Nhiều người ở ba ngày rồi trả phòng mà chưa từng biết buồng thang bộ nằm ở đâu. Khi có cháy, thang máy sẽ không dùng được, và thứ duy nhất bạn biết lại chính là thứ không được dùng.
Khách lưu trú còn hay ngủ say vì mệt sau chuyến đi, có khi đã uống rượu bia trong bữa tối, ngủ ở tầng cao, cửa phòng có chốt an toàn và khoá kép. Ở nhà nghỉ nhỏ, homestay xây từ nhà ống, có khi chỉ có một cầu thang, cửa chính khoá sau giờ nhất định, chủ nhà ngủ ở tầng khác.
Không phải để làm bạn lo lắng mỗi lần đi du lịch, mà để thấy rằng một chút làm quen lúc nhận phòng có giá trị lớn hơn bất cứ thiết bị nào trong vali. Điều kiện phòng cháy của cơ sở lưu trú là trách nhiệm của chủ cơ sở theo pháp luật; còn biết đường ra khỏi phòng mình là việc chỉ chính bạn làm được.
Hai phút làm quen khi nhận phòng
Làm ngay khi vừa đặt hành lý xuống, trước khi tắm hay đi ăn. Hai phút, một lần cho cả chuyến đi.
- Xem sơ đồ thoát nạn thường gắn sau cửa phòng: phòng bạn ở đâu, hai buồng thang bộ ở đâu.
- Đi bộ từ cửa phòng tới buồng thang bộ gần nhất, đếm số cửa phòng đi qua ở phía tay mình men theo. Ghi nhớ: "bảy cửa bên phải".
- Mở thử cửa buồng thang xem có mở được không, có bị khoá hay chất đồ không. Đi xuống một tầng xem thang có dẫn ra ngoài không.
- Tìm lối thứ hai theo hướng ngược lại, phòng khi lối đầu bị khói chặn.
- Trong phòng, thử mở chốt và khoá cửa phòng xem làm thế nào để mở nhanh trong bóng tối. Xem cửa sổ có mở được không, nhìn ra đường hay ra giếng trời.
- Đặt sẵn ở đầu giường: thẻ phòng hoặc chìa khoá, điện thoại, đèn pin nhỏ, kính nếu bạn cần.
Khi đi cùng gia đình, làm việc này cùng trẻ lớn như một trò tìm đường. Trẻ thích đếm cửa, và chúng sẽ nhớ.
Chọn phòng nếu bạn được chọn
Tầng không quá cao. Nếu được chọn, phòng ở tầng thấp vừa phải giúp quãng đi bộ xuống ngắn hơn và lực lượng chữa cháy tiếp cận dễ hơn. Không có con số chung; quan trọng là bạn đi bộ được hết quãng đó.
Gần buồng thang bộ, nhưng không cuối hành lang cụt. Phòng nằm giữa hai buồng thang tốt hơn phòng ở cuối một nhánh hành lang chỉ có một hướng ra.
Có cửa sổ mở được ra phía đường. Khi phải ở lại trong phòng, cửa sổ nhìn ra đường giúp người bên ngoài thấy bạn và giúp bạn có không khí.
Ở nhà nghỉ nhỏ, hỏi giờ khoá cửa và người giữ chìa. Một câu hỏi lúc nhận phòng: "Ban đêm cửa chính khoá thì khi có chuyện mở ở đâu?". Chủ cơ sở có trách nhiệm không khoá chết lối thoát.
Đi cùng người già, trẻ nhỏ, người khó đi lại. Báo với lễ tân để họ biết phòng nào có người cần giúp khi sơ tán. Nhiều cơ sở có danh sách như vậy.
Khi chuông báo cháy kêu lúc nửa đêm
Đừng nằm chờ xem có phải báo giả không. Dậy và làm theo thứ tự:
- Lăn khỏi giường, cầm thẻ phòng, điện thoại, đèn pin. Mặc nhanh áo khoác nếu ngay cạnh tay.
- Kiểm cửa phòng bằng mu bàn tay: khe dưới, mặt cửa, tay nắm.
- Cửa nguội: mở hé, nhìn hành lang. Nếu trong hoặc khói mỏng, đi ra, đóng cửa sau lưng, mang theo thẻ phòng.
- Men một tay theo tường, đếm cửa tới buồng thang bộ đã định. Có khói thì cúi thấp, bò nếu cần.
- Không đi thang máy. Đi xuống bằng thang bộ, ra khỏi toà nhà, tới điểm tập kết hoặc chỗ thoáng xa toà nhà.
- Nếu thang bộ phía dưới đầy khói, không cố đi xuyên qua; quay lại tầng có hành lang sạch hơn hoặc dùng lối thứ hai.
- Ra tới ngoài, báo với nhân viên khách sạn phòng của bạn đã ra đủ người. Không quay vào lấy hành lý.
Nhiều khách sạn có loa thông báo. Nghe kỹ lời hướng dẫn: ở một số toà nhà cao, hệ thống sơ tán theo từng tầng, có tầng được yêu cầu đi trước. Làm theo hướng dẫn của toà nhà và nhân viên.
Khi hành lang không đi được: ở lại đúng cách trong phòng
Nếu cửa phòng nóng, hoặc mở hé thấy khói đen dày, đóng cửa lại. Phòng khách sạn có cửa chắc, nhiều nơi là cửa ngăn cháy tự đóng, giữ khói khá tốt. Làm ướt khăn tắm và chèn kín khe dưới cửa; bịt khe điều hoà, lỗ thông gió nếu khói lọt qua đó. Đổ nước lên khăn chèn định kỳ.
Gọi 114, nói tên khách sạn, địa chỉ, số phòng, tầng, cửa sổ nhìn ra phía đường nào, mấy người. Gọi cả lễ tân nếu điện thoại phòng còn dùng được. Treo khăn sáng màu ra cửa sổ, ban đêm bật đèn phòng hoặc dùng đèn pin để người bên ngoài nhận ra. Mở hé cửa sổ nếu bên ngoài không có khói bốc lên; đóng lại nếu khói từ tầng dưới bay vào.
Không trèo ra ngoài cửa sổ, không nối ga giường thành dây để tụt xuống từ trên cao. Ở lại trong phòng có cửa đóng, chèn khe tốt là phương án được khuyên trong nhiều hướng dẫn an toàn, cho tới khi lực lượng chữa cháy tới.
Khách sạn lớn, nhà nghỉ nhỏ, homestay: khác nhau ở đâu
Cùng là chỗ ngủ qua đêm, nhưng mỗi kiểu cơ sở có rủi ro và điểm cần để ý riêng.
| Kiểu cơ sở | Thường có | Điểm cần để ý | Câu nên hỏi khi nhận phòng |
|---|---|---|---|
| Khách sạn nhiều tầng | Hai buồng thang bộ trở lên, đèn chỉ dẫn, báo cháy, loa | Hành lang dài, giống nhau; thang máy là lối quen | Điểm tập kết ở đâu? |
| Nhà nghỉ nhà ống | Một cầu thang, cửa chính khoá ban đêm | Chỉ một hướng ra; tầng trệt để xe | Ban đêm cửa mở thế nào? Có lối lên sân thượng không? |
| Homestay, căn hộ cho thuê ngắn ngày | Ít thiết bị, không có nhân viên trực | Bạn có thể là người duy nhất biết có cháy | Có đầu báo khói không? Liên lạc chủ nhà thế nào ban đêm? |
| Khu nghỉ dưỡng nhiều nhà nhỏ | Nhà một hai tầng, xa nhau | Lối đi tối, xa lễ tân | Có đèn ngoài lối đi không? Báo sự cố cho ai? |
Khi thấy lối thoát bị khoá chết, chất đồ, đèn chỉ dẫn tắt, hãy báo lễ tân. Nếu cơ sở không khắc phục mà bạn thấy không an toàn, cân nhắc đổi phòng hoặc đổi chỗ ở.
Ví dụ giả định: một đêm ở khách sạn tầng tám
Ví dụ giả định: anh Phong đi công tác, nhận phòng tầng tám một khách sạn ở trung tâm thành phố lúc chín giờ tối. Trước khi tắm, anh xem sơ đồ sau cửa, đi bộ tới buồng thang bộ phía trái, đếm được năm cửa bên tay phải, mở thử cửa thang rồi đi xuống một tầng. Anh quay về theo hướng ngược lại, thấy buồng thang thứ hai cách phòng chín cửa. Anh để thẻ phòng, điện thoại và kính cạnh đèn ngủ.
Ba giờ sáng, chuông báo cháy kêu, loa thông báo yêu cầu khách sơ tán bằng thang bộ. Anh lăn khỏi giường, cầm thẻ phòng, điện thoại, kính, kiểm cửa: nguội. Mở hé thấy hành lang có khói mỏng sát trần ở phía trái. Anh đóng cửa phòng sau lưng, đi về phía phải, một tay men tường, đếm chín cửa, xuống thang bộ ra sảnh, báo với nhân viên số phòng và rằng phòng anh chỉ có một người.
Không có gì phi thường trong câu chuyện. Hai phút lúc nhận phòng đã cho anh biết hai hướng đi, và khi một hướng có khói, anh không phải đoán. Chiếc vali vẫn nằm trong phòng; sáng hôm sau, khi được phép, anh lên lấy.
Những sai lầm hay gặp của khách
Đây là những phản xạ rất tự nhiên ở nơi lạ, nhưng nên bỏ.
- Gọi xuống lễ tân hỏi "có cháy thật không" rồi chờ, thay vì chuẩn bị đi ngay.
- Đi thang máy xuống vì đó là đường duy nhất đã biết.
- Ra khỏi phòng mà quên thẻ phòng, không quay vào được khi hành lang đầy khói.
- Đứng thẳng chạy trong hành lang đầy khói, đi lạc hướng vì không đếm cửa.
- Quay lại phòng lấy vali, máy tính, giấy tờ.
- Mở cửa sổ toang khi khói từ tầng dưới đang bốc lên ngoài mặt toà nhà.
- Để chốt an toàn và khoá kép mà không biết mở thế nào trong bóng tối.
Hộ chiếu, giấy tờ tuỳ thân có thể làm lại. Nếu muốn giảm lo lắng, để giấy tờ quan trọng trong một túi nhỏ đặt ngay cạnh thẻ phòng, cầm theo được mà không phải đi tìm.
Câu hỏi thường gặp
Chuông báo cháy khách sạn hay báo giả, có cần đi xuống không?
Có. Bạn không có cách nào phân biệt báo giả với báo thật từ trong phòng. Nhiều đám cháy lớn bắt đầu bằng việc khách tưởng chuông kêu nhầm. Đi xuống mất vài phút; nếu là báo giả, bạn chỉ mất chút giấc ngủ. Làm theo thông báo của toà nhà và nhân viên.
Có nên mang theo đèn pin khi đi du lịch?
Một chiếc đèn pin nhỏ gọn hoặc đèn đeo đầu nặng không đáng kể và có ích khi mất điện, khi đi trong hành lang có khói. Điện thoại cũng có đèn, nhưng bạn cần điện thoại để gọi và pin có thể yếu. Đặt đèn ở đầu giường cùng thẻ phòng.
Khách sạn không có sơ đồ thoát nạn sau cửa phòng thì sao?
Tự đi tìm buồng thang bộ như hướng dẫn ở trên và hỏi lễ tân về lối thoát, điểm tập kết. Việc thiếu sơ đồ không có nghĩa là không có lối thoát, nhưng là dấu hiệu bạn nên tự làm quen kỹ hơn và để ý thêm các điều kiện an toàn khác của cơ sở.
Có nên mang mặt nạ lọc độc khi đi du lịch?
Một số người mang mặt nạ thoát hiểm loại gọn khi hay ở khách sạn cao tầng. Nếu mang, chọn loại có nguồn gốc rõ, còn hạn, và đọc cách đeo trước. Mặt nạ không thay được việc biết đường ra; hai phút làm quen khi nhận phòng vẫn là việc đầu tiên.
Ở tầng rất cao, có nên đi xuống ngay hay chờ?
Làm theo hướng dẫn của toà nhà qua loa và nhân viên, vì toà nhà cao có thể sơ tán theo thứ tự tầng. Nếu không có hướng dẫn, hành lang và thang bộ còn trong thì đi xuống. Thang bộ có khói dày thì quay về phòng, chèn khe, gọi 114 báo số phòng.
Đi cùng trẻ nhỏ thì chuẩn bị thêm gì?
Cho cả gia đình ở chung một phòng hoặc phòng liền nhau có cửa thông. Làm quen đường ra cùng trẻ lúc nhận phòng. Đặt giày dép trẻ cạnh giường. Thống nhất rằng nếu có chuông, bố mẹ bế, dắt trẻ đi cùng một lượt, không ai đi tìm đồ.